🍼 Age-based baby guide
Tháng thứ 5: Nhiều em bé là những “nhà khoa học” nhỏ bận rộn – các bé lăn hoặc ngọ nguậy để với tới đồ vật, ré lên thích thú, chộp đồ chơi (và tóc của bạn) để “nếm thử”, và quan sát rất kỹ xem điều gì xảy ra khi mình đạp, đập, hay làm rơi thứ gì đó, rồi lại cần được “khởi động lại” bằng âu yếm, sữa và giấc ngủ.
Key points
Quick scan- Khoảng tháng thứ năm, nhiều em bé có những khoảng thời gian thức tỉnh táo hơn, các bé nhìn quanh khắp nơi, dõi theo người khác khi họ di chuyển, và quay về phía những giọng nói quen thuộc hoặc âm thanh thú vị, như thể không muốn bỏ lỡ điều gì.
- Nhiều bé đang trở nên khỏe hơn và có thể lăn từ tư thế nằm sấp sang nằm ngửa hoặc lăn sang hai bên, chống người lên bằng cẳng tay, và đạp với mục đích rõ ràng khi phát hiện một món đồ chơi hoặc khuôn mặt tươi cười của bạn.
- Đôi tay thường trở thành món đồ chơi ưa thích ở tuổi này, khi các bé đưa hai tay lại với nhau, chộp các vật ở gần, và khám phá bề mặt cũng như hình dạng bằng cách nhai, bóp và vung vẩy chúng.
- Tiếng cười khúc khích, tiếng ré lên và những âm thanh bập bẹ ban đầu như “aaah” hoặc “oooh” có thể xuất hiện thường xuyên hơn lúc này, và nhiều bé thích bắt chước độ cao thấp trong giọng nói của bạn khi bạn trò chuyện hoặc hát cho bé nghe.
- Sữa vẫn là nguồn thức ăn chính ở tháng thứ năm, và ở nhiều quốc gia cha mẹ được khuyên nên đợi đến khoảng sáu tháng mới bắt đầu cho ăn dặm, nên giai đoạn này thường giống như sự xen kẽ giữa những lúc chơi rất năng động và những cữ bú rất háu đói.
- Bản tóm tắt này đưa ra hướng dẫn chung và không thay thế cho lời khuyên từ nữ hộ sinh, nhân viên y tế, bác sĩ nhi khoa hoặc dịch vụ cấp cứu tại địa phương; hãy liên hệ với họ nếu bạn lo lắng về sức khỏe hoặc sự phát triển của em bé.
Cho bú/ăn
Guide- Đến tháng thứ 5, nhiều em bé vẫn chỉ bú sữa mẹ hoặc sữa công thức, và cha mẹ thường được khuyến khích đáp ứng sớm các dấu hiệu đói như cựa quậy, tìm vú (rooting) hoặc mút tay, thay vì dùng các khung giờ bú cứng nhắc.
- Các cữ bú ở tuổi này có thể trông “hiệu quả” hơn, khi bé thường ngậm bắt vú nhanh hơn, bú và nuốt theo nhịp đều đặn, rồi nhả ra để nhìn quanh, mỉm cười hoặc “trò chuyện” trước khi quyết định có muốn bú thêm hay không.
- Cha mẹ thường được khuyên tiếp tục chỉ cho bé uống sữa đến khoảng sáu tháng, trừ khi nhân viên y tế đề xuất khác đi, và liên hệ với nữ hộ sinh, nhân viên y tế hoặc bác sĩ nhi khoa nếu lo lắng về tăng cân, các cữ bú rất khó chịu hoặc vấn đề với tã bỉm.
Giấc ngủ
Guide- Khoảng tháng thứ năm, nhiều em bé vẫn ngủ nhiều giờ rải rác cả ngày lẫn đêm, nhưng một số gia đình nhận thấy bé thức nhiều hơn vào ban ngày và xuất hiện một hoặc hai khoảng ngủ dài hơn vào ban đêm, trong khi các giấc ngủ khác vẫn ngắn và thay đổi thất thường.
- Cha mẹ thường được khuyên đặt bé nằm ngửa trong một không gian ngủ phẳng, trống thoáng, cùng phòng với một người lớn, giữ gối, chăn dày, thú nhồi bông và chăn nệm lỏng lẻo tránh xa mặt bé, và giữ phòng không khói thuốc để hỗ trợ giấc ngủ an toàn hơn.
- Vì não bộ và cơ thể đang học hỏi rất nhanh, một số bé ở độ tuổi này có những đêm bỗng trở nên gián đoạn hơn hoặc lâu vào giấc hơn, và nhiều cha mẹ thấy hữu ích khi duy trì một quy trình thư giãn trước ngủ đơn giản, yên tĩnh ngay cả khi nếp ngủ có vẻ thất thường.
Đi tiểu và đi ngoài
Guide- Đến tháng thứ 5, nhiều em bé có nhịp điệu quen thuộc về số tã ướt và phân mềm, và cha mẹ thường nhanh chóng nhận ra nếu số tã ướt giảm đi hoặc độ đặc của phân thay đổi nhiều so với kiểu đi ngoài thường ngày của bé.
- Một số bé đi ngoài vài lần mỗi ngày, trong khi những bé khác đi ít hơn nhưng lượng nhiều hơn, và việc bé rên rỉ, mặt đỏ hoặc có vẻ đang “tập trung cao độ” nhưng vẫn đi phân mềm là điều thường gặp.
- Hãy liên hệ với nữ hộ sinh, nhân viên y tế, bác sĩ nhi khoa hoặc dịch vụ cấp cứu tại địa phương nếu tã ướt hoặc tã bẩn đột ngột trở nên rất hiếm, hoặc nếu bạn thấy phân rất nhạt màu, có máu, phân rất cứng, hoặc những thay đổi khác khiến bạn lo lắng.
Học hỏi
Guide- Khoảng tháng thứ năm, nhiều em bé đang luyện tập hiểu “nguyên nhân – kết quả”, ví dụ như đạp để làm vật gì đó chuyển động, lắc xúc xắc để nghe âm thanh, hoặc làm rơi đồ chơi để xem chuyện gì xảy ra tiếp theo, và các bé có thể lặp lại những “thí nghiệm” này với niềm vui lớn.
- Mỗi ngày vài lần, trong vài phút khi bé bình tĩnh và tỉnh táo, bạn có thể đặt bé lên một tấm thảm trên sàn, đưa một hai món đồ chơi an toàn, hát hoặc nói bằng những câu đơn giản, và để bé với, chộp, khám phá bằng tay và miệng trong khi bạn luôn ở gần.
- Những lần nằm sấp ngắn, có người trông chừng trên bề mặt vững hoặc trên ngực bạn giúp nhiều em bé luyện ngẩng đầu và ngực, chống người bằng cẳng tay và nhìn quanh phòng, hỗ trợ cho các kỹ năng sau này như lăn và ngồi.
Sources
- NHS – Sự phát triển của em bé từ 2 đến 12 tháng
- NHS – Cử động của bé (chơi và nằm sấp)
- HealthyChildren.org (AAP) – Các mốc vận động: Trẻ từ 4 đến 7 tháng
- HealthyChildren.org (AAP) – Phát triển cảm xúc và xã hội: 4 đến 7 tháng
- Mayo Clinic – Phát triển trẻ sơ sinh: Các mốc từ 4 đến 6 tháng
This content is general information only and is not medical advice. If you are worried about your baby, contact your midwife, health visitor, paediatrician, or local emergency service.